අධ්‍යාපනික

හිසේ අමාරුවට කොට්ටේ මාරු කරන අද කාලේ රෝගය පපුවේ දැවිල්ල :Gastritis/Heart Burn

Off

” මොකෝ මේ පිගානේ හොදි වෑන්ජන මොනවත් නැහැනේ. ඇයි මේ බත් විතරක් කන්නේ ?”
”මට පොඩ්ඩක් ගැස්ට්‍රයිටිස් වගේ..පරිස්සම් වෙන එක හොඳයිනේ..මන් මේ අල පරිප්පු ගත්තා ඒ මදැයි ”

මෑතකදී සාදයකදී ඇසුණු දෙබසක් මේ….

”ආ මටත් ඔය ප්‍ර​ශ්නෙම තියෙනවා..මාත් මේ පරිප්පුයි බිත්තරයි විතරයි ගත්තේ..කාල දුක් විඳින්න බැහැනේ..”
ඒ ගොඩටම වැටුණු තවත් කෙනෙකු සහයට ඇවිත්..

” ඔව්, කාලා තමයි ඕගොල්ලන්ට දුක් විඳින්න බැරි, බීලා දුක් වින්දට කමක් නැතිව ඇති”

යුද්ධ ප්‍රකාශ කරන බිරින්දෑ වරියක්..

මේ සාදයේ විතරක් නොවෙයි අද මගුලකට, මල ගෙදරකට, දානයකට හෝ කොහේ ගියත් අපට නිතර කනට වැටෙන දෙබස් බවට මේවා පත් වෙලා..

හාස් හූස් ගාන්න මිරිස් දාල හොදි මාළු පිනි හදපු..මදි පාඩුවට කොච්චි ටිකක් තෙලට දාලා හරි හරියට කාපු දැනට දශක දෙක තුනකට කලින් කලාතුරකින්වත් කෙනෙකුට නොතිබුණු..
ඒත් අද අහන දකින හැම දෙනාටම තියෙන..
වසර දහස් ගණනක් අපි ආහාරයට ගත්තු මිරිස්, කොච්චි, දුරු පහේ වර්ග වලට වරද පටවලා තියෙන…..

ඇත්තටම මොකක්ද මේ ගැස්ට්‍රයිටිස්??????
සරලව කියනවා නම් ආමාශයේ ඇතුලත පටල ආසාධනයකට නැතිනම් ප්‍රධාහයකට පත්වීම තමයි Gastritis කියලා හඳුන්වන්නේ. නමුත් ඒ ගැන හරියටම දැනගන්න නම් අපි මුලින්ම අපේ ආහාර දිරවන්නේ කොහොමද කියලා දැන ගන්න ඕනේ..

අපි ගන්නා සියලුම ආහාර ගලනාලය (esophagus) දිගේ ගිහින් මුලින්ම වැටෙන්නේ ආහාර ජීරණ පද්ධතියේ මුලික සහ ප්‍රධානම කටයුතු ආරම්භ කෙරෙන මල්ලක් වගේ තිබෙන ආමාශයට.. ආමාශයේදී කෑම දිරවන්න ඕන කරන සහ මේ කෑම වල ශරීරයට අයහපත් විෂබීජ (බැක්ටීරියා) තිබෙනවානම් ඒවා විනාශ කර දමන්න අවශ්‍ය​ ජීරණ යුෂ (gastric enzymes) කෑම වලට එකතු වෙනවා..
ජීරණ යුෂ කියන්නේ අධික ආම්ලික ගති ඇති සාමාන්‍ය​ පරිසරයේදී හමේ ගෑවුනොත් බොහොම බරපතල පිළිස්සුම් පවා ඇති කල හැකි රසායන වර්ග වල එකතුවක්..(Hydrochloric Acid ) ස්වභාවධර්මයේ අපූර්වත්වය විදහාපාමින් මෙතරම් සැර රසායනයකින් ස්වභාවික තත්ත්ව යටතේදී අපේ ආමාශයේ ඇතුලත ඇති සිවියට කිසිම හානියක් නොවෙන (Natural mucous barrier) ලෙසයි සකස් වී තිබෙන්නේ..
මේ ස්වභාවික තත්වය පවත්වාගන්නට උපකාරීවන අනෙක් හේතුව තමා ශරීරයේ අම්ල සහ භෂ්ම සමතුලනය.. අම්ල භෂ්ම සමතුලනය මනින්න බටහිර විද්‍යාවෙන් යොදාගන්නා මිනුම් ඒකකය හඳුන්වන්නේ Ph අගය කියලා..
එකේ සිට දාහතර දක්වා අගයකින් මැනෙන මේ මිනුම් ක්රමයේ වැදගත්ම අංකය වෙන්නේ නොම්මර 7. Ph අගය 7ට වඩා අඩු නම් ආම්ලික තත්වය වැඩි ලෙසත් Ph අගය 8ට වඩා වැඩිනම් භාෂ්මික තත්වය වැඩි වීමක් ලෙසත් තමයි ගණන් ගැනෙන්නේ..

අපේ රුධිරය සාමාන්‍ය ස්වභාවික තත්ත්ව තුලදී අම්ල භෂ්ම සමතුලනය වෙලා පැවතිය යුතු අගය Ph 7.4 මේ මට්ටමට වඩා රුධිරයේ Ph අගය අඩු වෙලා එහෙමත් නැතිනම් අපේ ශරීරයේ ආම්ලික ගතිය වැඩි වෙන්නට බලපාන හේතුන් විශාල සංක්‍යාවක් තිබෙනවා.
මේ හේතුන් ශරීරයේ විවිධ අවයව වලට වාගේම ආමාශයටත් බලපාලා ආමාශයේ අම්ල භෂ්ම සමතුලිතතාවය නැති වෙලා යන අවස්ථා ඇතිවෙනවා.. එවන් විටෙක ආමාශයේ මුලින් සඳහන් කල ස්වභාවික ආරක්ෂක පටලයට හානි (Natural mucous barrier ) වෙලා මුලින් සඳහන් කල ස්වභාවික ආරක්ෂාව නැති වෙන්න පුළුවන්..
ස්වභාවික ආරක්ෂාව නැතිවුණු අවස්තාවක් ආමාශයේ ඇතුලත පටලයේ ඇතිවන ප්‍රදාහය (inflammation) එහෙම නැතිනම් ආසාධනය (infection) තමයි gastritis ලෙස අද අප හඳුන්වන්නේ.

දුරු මිරිස් වලින්ද Gastritis හැදෙන්නේ..???

කොහෙත්ම නැහැ
පොඩි උදාහරණයක් ගම්මු..ගෙදර තියෙන කොච්චි මිරිස් කරලක්, ගම්මිරිස් හෝ මිරිස් කුඩු ටිකක් එහෙමත් නැත්නම් හොඳට දුරු මිරිස් දාල හදපු හොදි ඩිංගක් හැන්දකට ගන්න..ඔබ තෝරා ගත් දේ ඔබේ සමේ යම් තැනක (අතේ අල්ල හෝ පිටි අල්ල වැනි තැනක) සම නොකැඩුණු හෝ කිසිම තුවාලයක් නැති තැනක අතුලන්න…(කුඩා ළමයින් හෝ මිරිස් වලට සංවේදී අය මින් වලකින්න දිනපතා මිරිස් වර්ග භාවිතා කරන අයට පමණි )
ඔබට දැවිල්ලක්/වේදනාවක් දනුනාද? 99%ක් ම පවසාවි නැහැ කියා..
නමුත් මේ පර්යේෂණය ඔබ ඔබේ තුවාලයකට හෝ සමේ කැඩුණු තැනකටම කලොත් ඔබට කුමක් වේවිද? එලොව පොල් නොපෙනේවිද?..

Gastritis තිබෙන අයට මිරිස් කෑවාම සිදුවෙන්නෙත් මේ දේමයි..
ආමාශයේ ඇති අම්ල සමතුලිතතාවය නැති වී යාමට පෙර සාමාන්‍ය මට්ටමට අනෙකුත් ආහාර සමඟ එදිනෙදා මිරිස් ආහාර ගන්න අයට මිරිස් නිසා ගැස්ට්රයිටිස් හැදීම සිදු නොවන තරම්..
නමුත් වෙනත් හේතුන් මත දැනටමත් රෝගය වැලඳී ඇති අයට නම් මිරිස් කෑවාම අමු තුවාලෙට මිරිස් ඇතුල්ලුවා වගේ එලොව පොල් පෙනීම අහන්නත් දෙයක් නැහැ..
එහෙමනම් Gastritis හැදෙන්න හේතුන් මොනවාද?
1 බැක්ටීරියා ආසාධන

අද ලොව Gastritis වලින් දුක්විදින රෝගීන්ගෙන් 75%කට පමණ එම රෝගය සැදෙන්නට හේතුව ලෙස සලකන්නේ Helicobacter pylori නමැති බැක්ටීරියාව මගින් ආමාශයේ පටල මත ඇති කරන ආසාධනයක්..මේ බැක්ටීරියාව කෙනෙකුගෙන් තව කෙනෙකුට සැදෙන්නේ මල මගින් දුෂණය වුනු ආහාර හෝ ජලය පානයට ගැනීමෙන්. ඒ වගේම කෙනෙක් තව කෙනෙකුගේ තොල් සිප ගැනීමෙන්ද ගුද මාර්ගය ආශ්‍රිත​ හෝ මුඛය සම්බන්දිත ලිංගික සංසර්ගය​ නිසාත් මේ බැක්ටීරියාව බෝවන්නට පුළුවන්.. කල් පවතින මල බද්ධය ඇති අය මේ බැක්ටීරියාව වැළඳීමේ අවධානය වැඩියි.

මෙතැනදී සිදුවන්නේ මේ බැක්ටීරියාව මගින් නිපදවන විෂ මගින් ආමාශයේ අම්ල භාෂ්ම සමතුලිතතාවය අඩාල වී ස්වභාවික ප්‍රතිරෝධී ආවරණය බිඳ වැටීමෙන් ආමාශයේ බිත්ති තුවාල වීම.අවාසනාවට මේ බැක්ටීරියාව ඇති බව සොයා ගැනීම ඉතාමත් අපහසුයි. රෝග ලක්ෂණ මතු වන්නේ ආමාශයේ බිත්ති තුවාල ඇති වූ පසුවයි. මේ සම්බන්ධ බටහිර ප්‍රතිකාර තවමත් පවතින්නේ පර්යේෂණ මට්ටමේ. රෝග ලක්ෂණ වන්නේ

• excessive burping – ආම වාතය (රාම තෙල්)නැතහොත් නිරන්තරයෙන් කෑම උඩට එන්නා වාගේ දැනීම
• feeling bloated බඩ පිපුම
• nausea or vomiting වමනෙට එන ගතිය හෝ වමනය
• lack of appetite, or anorexia කෑම අරුචිය
• unexplained weight loss බර අඩුවීම
• foul breath මුඛයෙ දුර්ගන්ධය

2 වෙනත් රෝග වලට ගන්නා ඖෂධ වර්ග
ප්‍රති ප්‍රධාහ ඖෂධ (Anti-inflammatory medicines) සහ ස්ටිරොයිඩ් නොවන ප්‍රති ප්‍රධාහ ඖෂධ (Non – steroid Anti-inflammatory medicines) උදාහරණ: aspirin, ibuprofen, diclofenac, Naproxen
දියවැඩියාවට ගන්න Metformin වැනි ඖෂධ නිසාත් ආහාර මාර්ගයේ අභ්‍යන්‍තර සිවිය​ විනාශ වෙනවා..
පිළිකා ප්‍රතිකාර, ආර්තරයිටිස් ප්‍රතිකාර උදාහරණ: Methotrexane
බටහිර ඖෂධ විශාල සංක්‍යාවක් එකවර භාවිතා කරන අයට (poly-Pharmacy )
මෙහිදී සිදුවෙන්නෙත් මේ ඖෂධ මගින් ආමාශයේ අම්ල භෂ්ම සමතුලනය විනාශ කර ස්වභාවික ප්‍රතිරෝධී පටලයට හානි කිරීම.
3 මත්පැන් සහ දුම් පානය:
මත්පැන් සහ දුම් පානය මගින් ආමාශයේ අම්ල භෂ්ම සමතුලනය විනාශ කර ස්වභාවික ප්‍රතිරෝධී පටලයට හානි කිරීම.
4 අධික මානසික ආතතිය:

මානසික ආතතිය වැඩි වන හේතු නිසා ශරීරයේ ඇඩ්‍රිනලින් හෝර්මෝනය ශ්‍රාවය​ වැඩි වෙනවා. හෝර්මෝන පද්ධතියේ සිදුවන අසම්තුලිතතාවය නිසා නැවතත් සිදුවන්නේ පෙර කි ආමාශයේ අම්ල භෂ්ම සමතුලනය විනාශ වී ස්වභාවික ප්‍රතිරෝධී පටලයට හානි වීම.
5 වෙනත් හේතු:

ඇතැම් පිළිකා තත්ත්ව, නිතර නිරාහාරව සිටීම, ශල්‍ය​කර්ම, ප්‍රතිශක්තිකරණ අසමතුලිතතා නිසා ඇතිවන රෝග (Auto-immune Diseases)

පොදු රෝග ලක්ෂණ:

• Heart burn – බඩ පපුව දැවිල්ල
• excessive burping – ආම වාතය (රාම තෙල්)නැතහොත් නිරන්තරයෙන් කෑම උඩට එන්නා වාගේ දැනීම
• feeling bloated බඩ පිපුම
• nausea or vomiting වමනෙට එන ගතිය හෝ වමනය
• lack of appetite, or anorexia කෑම අරුචිය
• unexplained weight loss බර අඩුවීම
• foul breath මුඛයෙ දුර්ගන්ධය

රෝගය හඳුනා ගැනීම:

හොඳින් සවන් දෙන වයිද්‍යවරයෙකුට මනා ලෙස රෝග ඉතිහාසය සවන් දීමෙන් රෝගය අනුමාන කල හැකියි..
නමුත් රෝගය හරියටම තහවුරු කර ගැනීමට කල හැකි පර්යේෂණ දෙකක් ඇත.

1 Endoscopy : ආමාශයට කැමරාවක් යවා ඇතුලත ස්තරය පරික්ශා කිරීම
2 Barium Swallow : බේරියම් ද්‍රාවනය​ බොන්නට දී අමාශය X-Ray කිරීමෙන් ආමාශයේ ඇතුලත ස්තරය පින්තුර මගින් පරික්ෂා කිරීම

ප්‍රතිකාර:
1 හේතුවට ප්‍රතිකාර කිරීම:
උදාහරණ
• මානසික ආතතිය වලක්වා ගැනීම
• ඖෂධ නිසා නම් ඖෂධයෙන් සිදුවන හානිය වලක්වන ඖෂධ භාවිතා කිරීම උදාහරණ: Enteric coated tablets
• අනවශ්‍ය​ ලෙස නිරාහාරව නොසිටීම
• දුම්බීම, මත් පැන් පානය නතර කිරීම

2 බැක්ටීරියා ආසාධනයක් නම් ඒ සඳහා ප්රතිජීවක ඖෂධ ප්රතිකාර, මල බද්ධය වලක්වා ගැනීම.
3 සුව වන තුරු තුවාල වලට තව දුරටත් සංවේදී මිරිස්, ඇඹුල් පලතුරු, පලතුරු යුෂ වැනි ආහාර ගැනීමෙන් වැලකීම.
4 ප්‍රතිකාර ගන්නා කාලයේ කුඩා ආහාර වේල් නිතර ගැනීම
5 ආම්ලික තාවය අඩු කරන ඖෂධ උදාහරණ: PPI: Omeprasole, Ranitidine, Lanzoprazole
6 අම්ල භාශ්මියකරණය කරන ඖෂධ උදාහරණ :Gaviscon

Gastritis වලට සුව දෙන අත් බෙහෙත් සහ හෙළ ආහාර:

• පුහුල් මද යුෂ මි පැණි එක්කර දිනපතා උදැසන සුව වනතුරු පානයට ගැනීම
• දැල්ලාගේ බඩේ මැද ඇති කූර දෙතුන් පලකින් නවා ඉන්පසු දෙහි ඉස්මේ පැය තුනක් පෙගෙන්න​ තබන්න. පසුව අවුවේ වේලා කුඩු කර දිනපතා ග්රෑම් 250ක ප්රමාණයක් මි පැණි සහ දෙහි යුෂෙන් මිශ්‍ර​ කර ආහාරයට ගන්න.
• මුරුංගා කොළමිටක් පමණ ඇල් වතුරෙන් අඹරා මුදවපු කිරි හෝ යෝගට් සමඟ මිශ්රකර හිස් බද ආහාරයට ගැනීම..
• කෝමාරිකා මදය තේ හැඳි කීපයක් දිනපතා ආහාරයට ගන්න. කෝමාරිකා යුෂ පානය කරන්න.
• සැවන්දරා මුල් තැම්බූ වතුර පානය කරන්න.
• තේ කෝපි වෙනුවට බෙලිමල්, ඉර මුසු , රණවරා වැනි අපේ ඔසු පැන් පානය කරන්න..
• කොහිල අල ව්යංජනය, කොහිල කැඳ
• කර පින්චා කොළ කැඳ
• කොළ කැඳ වර්ග
• දිය බත්
• කොමඩු යුෂ, කොමඩු පළතුරක් ලෙස..
• නෙලුම් අල..නෙලුම් බත්..
• සව් කැඳ
• මුං ඇට : කැඳ , තම්බා, පිස හෝ ඕනෑම ක්රමයකට.
• කෙසෙල් බඩ යුෂ හෝ ව්යංජනය
• දිය ලැබූ, කැකිරි, පිපිඤඤා : ඕනෑම ක්‍ර​මයකට: යුෂ, ව්යංජන, සලාද හෝ අමුවෙන්
• තම්බුම් හොදි: ආහාර මාර්ගය පිරිසිඳු කර මල බද්ධය නැති කර ප්රතිකාර සඳහා ආහාර මාර්ගය පිඉයෙල කරන ප්රතිකාරයක්.
• තැඹිලි කුරුම්බා
• පොල් කිරි කැඳ
• කුරක්කන්: ඕනෑම පිළියෙළ කිරීමක් ගුණයි කැඳ විශේෂයි
• කොල්ලු උදේ ආහාරයට, ආනම
• මි කිරි , යෝගට්
• ගස්ලබු
• අලි ගැට පේර
• කෙසෙල් වර්ග (ඇඹුල් හැර )
• නිවිති, තම්පලා
• සුදුරු තැම්බූ වතුර
• ඉඟුරු ඉස්ම මි පැණි සමඟ

වලක්වන්න:

• අධික තෙල් සහිත ආහාර. උදාහරණ: කොත්තු රොටි, වඩේ සහ ෂොට් ඊට්ස් වැනි ගැඹුරු තෙලේ බදින ආහාර බුරියානි, ෆ්රයිඩ් රයිස්
• අධික පිටි සහිත ආහාර: කේක් , බිස්කට්, සුදු පිටි ආහාර
• අධික පැණි රස බුන්ධි වැනි ආහාර..
• දුම් පානය
• මස් වර්ග
• මත්පැන් පානය
• නිට්ටාවට සුවවනතුරු: අනවශ්ය ලෙස මිරිස් දැමු ආහාර
• ඇඹුල් ආහාර: ඇඹුල් පලතුරු, පලතුරු යුෂ

Reference:
• http://patient.info/doctor/helicobacter-pylori-pro
• http://patient.info/health/gastritis
• http://www.nhs.uk/conditions/gastritis/Pages/Introduction.aspx
• ආයුර්වේද වයිද්ය එම්. කේ. එස්.කේ. හැරපත්දෙනිය මහත්මියගේ ආයුර්වේද ලිපි
• අත්තම්මාගෙන් අසා දැන ගත් කරුණු

අයිතිය සහ අන්තර්ගතයේ වගකීම බ්ලොග් අඩවිය සතුය , උපුටාගත්තේ මෙතැනින්

https://aththammageathbeheth.blogspot.com/2016/11/gastritis-heart-burn.html

Related Posts

LankaViews

LankaViews

Video wall

‘නෙළුම් යාය’ බ්ලොග් සම්මාන උළෙල