කාලීන සංවාද

ප්‍රාග්සොක්‍ර‍ටික ග්‍රීක දර්ශනයේ මූලාශ්‍ර – දෙවැනි කොටස

Off

ප්‍රාග්සොක්‍රටික ග්‍රීක දාර්ශනිකයින් පිළිබදව වන තොරතුරු මූලාශ්‍ර‍ වලට හැදින්වීමක් පසුගිය ලිපිය හරහා ලබාදෙන ලදී. මෙම ලිපිය වනාහී එකී හැදින්වීම තුල අඩංගු වූ කරුණු වලට ඌණපූර්ණයකි.

ප්ලේටෝගේ හා ඇරිස්ටෝටල්ගේ මෙන්ම ඇරිස්ටෝටල්ගේ අනුගාමිකයෙකු වූ තියොෆ්‍රැස්ටස්ගේද ලියමන් තුල ප්‍රාග්සොක්‍ර‍ටික ග්‍රීක දාර්ශනිකයින්ගේ උද්ධෘත සහ එම දාර්ශනිකයින්ගේ අදහස් පිළිබද අනුවාදයන් අන්තර්ගතව තිබෙන බව පසුගිය ලිපිය තුලින් අවධාරණය කරන ලදී. නමුත්, ප්‍රාග්සොක්‍ර‍ටික දාර්ශනිකයින් ගැන ඇති තොරතුරු මූලාශ්‍ර‍ එපමණකින් අවසන් නොවේ.

Opinions of the Philosophers නැතහොත් Placita Philosophorum යන නමින් හැදින්වෙන ග්‍ර‍න්ථය වනාහී නානාවිධ දාර්ශනික මාතෘකා ගැන නානාවිධ මුල්කාලීන ග්‍රීක දාර්ශනිකයින් දැරූ මතයන් සාරාංශ කර ඉදිරිපත් කර ඇති ග්‍ර‍න්ථයකි. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 50ත් 120ත් අතර කාලයේ විසූ, ප්ලූටාච් නම් ග්‍රීක රචකයා මෙකී Opinions of the Philosophers ග්‍ර‍න්ථය රචනා කරන්නට ඇතැයි යන්න සාම්ප්‍ර‍දායික මතය වුවද, වර්තමාන ශාස්ත්‍ර‍ධරයින්ගේ මතය වනුයේ මෙම ග්‍ර‍න්ථය රචනා කර තිබෙන්නේ වෙනත් අයෙකු බවයි. එමෙන්ම, මෙකී Placita ග්‍ර‍න්ථය ක්‍රිස්තු වර්ෂ දෙවැනි සියවසේ ලියා ප්‍ර‍කාශයට පත් කෙරූවක් වීමට ඉඩ ඇත. තවද, පස්වන සියවසේ මැකඩෝනියාවේ Stobi නමින් හැදින්වෙන ප්‍රදේශයේ විසූ ජෝන් නැමැත්තා විසින් රචිත Eclogue Physicae හෙවත් Selections on Natural Philosophy යන ග්‍ර‍න්ථය තුලද ප්‍රාග්සොක්‍ර‍ටික දාර්ශනිකයින්ගේ උද්ධෘත සහ ඔවුන් පිළිබද විස්තර විශාල ප්‍ර‍මාණයක් අන්තර්ගතය.

ඉහතින් සදහන් කරනු ලැබූ ග්‍ර‍න්ථ දෙකේම අඩංගු තොරතුරු බොහෝදුරට එක සමාන බැවින් එම ග්‍ර‍න්ථ දෙකම එක් පොදු මූලාශ්‍ර‍යක් ආශ්‍ර‍ය කොටගෙන ලියැවී ඇති බව ඇතැම් විද්වතුන්ගේ මතයයි. එසේවුවද, මෙකී “පොදු මූලාශ්‍ර‍ය” වර්තමානය දක්වා සුරක්ෂිතව නැත. කෙසේවෙතත්, සම්භාව්‍ය ශාස්ත්‍ර‍ධරයෙකු වන හර්මන් ඇලැක්සැන්ඩර් ඩීල්ස් විසින් කරන ලද ගවේෂණ වලට අනුව එම “පොදු මූලාශ්‍ර‍ය” ක්‍රිස්තු වර්ෂ 100 දී පමණ ඒටියස් (Aetius) නම් අයෙකු විසින් රචනා කර ඇත. හර්මන් ඩීල්ස් විද්වතාගේ ගවේෂණ තුලින් ඒටියස්ගේ නිබැදුම අර්ධ වශයෙන් ප්‍ර‍තිනිර්මාණය කිරීමට හැකියාව ලැබී ඇතිමුත් ක්ෂේත්‍රයේ සියලු විද්වතුන් ඩීල්ස්ගේ ගවේෂණයන් වල නිගමන වලට එකග නොවන බවද කිව යුතුය.

එමෙන්ම, ප්‍රාග්සොක්‍ර‍ටික දාර්ශනිකයින් පිළිබදව වන තොරතුරු මූලාශ්‍ර‍ අතර තවත් වැදගත් මූලාශ්‍ර‍යක් වන්නේ රෝම චින්තකයෙකු වූ සිසේරෝ විසින් රචිත ලියමන්ය. තවද, රෝම දාර්ශනිකයෙකු වූ සෙනෙකා (Seneca the elder) විසින් ප්‍ර‍කාශයට පත්කරන ලද Natural Questions නම් පොතද ප්‍රාග්සොක්‍ර‍ටික ග්‍රීක චින්තකයන් ගැන තොරුතුරු උල්පතකි. එලෙසම, සංශයවාදී දාර්ශනිකයෙකු වූ Sextus Empiricus ද සිය දාර්ශනික න්‍යායන් තහවුරු කිරීම පිණිස ඇතැම් ප්‍රාග්සොක්‍ර‍ටික දාර්ශනිකයින්ගේ උද්ධෘත උපුටා දැක්වූ බැවින් අපට Sextus Empiricusගේ ලේඛනද ප්‍රාග්සොක්‍ර‍ටික ග්‍රීක දර්ශනය පිළිබද මූලාශ්‍ර‍ සේ සැළකිය හැකිය.2 නිරාගමිකයෝ

ප්‍රාග්සොක්‍ර‍ටික ග්‍රීක දර්ශනයේ තවත් මූලාශ්‍ර‍ ගැන ඉදිරි ලිපි වලින් විස්තර කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙමි.

ලිව්වේ – අසීයා මිතුරුසිංහ

උපුටා ගැනීම : ශ්‍රී ලාංකික නිර් ආගමිකයෝ 

පින්තුරය: https://aeon.co/videos/can-philosophy-and-morals-be-transmitted-through-a-painting

Related Posts

LankaViews

LankaViews

LankaViews

Video wall

‘නෙළුම් යාය’ බ්ලොග් සම්මාන උළෙල